Το σχέδιο νόμου συντάχθηκε από ειδική νομοπαρασκευαστική επιτροπή που συγκροτήθηκε στο Υπουργείο Δικαιοσύνης και αποτελείται από δικαστικούς και εισαγγελικούς λειτουργούς, Καθηγητές Νομικών Σχολών, εκπροσώπους Υπουργείων, δικηγόρους, μέλη του Expert Group της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την αντιμετώπιση των SLAPP καθώς και μέλη της Ομάδας Εργασίας Συντονισμού (Task Force) για τη Διασφάλιση της Προστασίας, της Ασφάλειας και της Ενίσχυσης της Θέσης των Δημοσιογράφων και άλλων Επαγγελματιών των Μέσων Ενημέρωσης, η οποία έχει συγκροτηθεί στην Γενική Γραμματεία Επικοινωνίας και Ενημέρωσης.
Η επιτροπή επίσης κάλεσε στις συνεδριάσεις της και εκπροσώπους δημοσιογραφικών ενώσεων ώστε να ακούσει τις προτάσεις και τις απόψεις τους σχετικά με τη μεταφορά της Οδηγίας και να ενισχύσει τον διάλογο μεταξύ όλων των σχετικών ενδιαφερόμενων μερών.
Βασικός στόχος του σχεδίου νόμου είναι η ενσωμάτωση των βασικών διατάξεων της Οδηγίας, όπως η δυνατότητα απόρριψης μίας καταχρηστικής αγωγής σε πρώιμο στάδιο, η επιβολή εγγυοδοσίας και η επιδίκαση δικαστικών εξόδων ή και επιβολή χρηματικών κυρώσεων ως τρόπος αποθάρρυνσης της καταχρηστικής κίνησης της δικαστικής διαδικασίας ώστε να παρέχεται η μεγαλύτερη δυνατή προστασία στους δημοσιογράφους και υπερασπιστές ανθρωπίνων δικαιωμάτων και να μην παρεμποδίζεται η ελεύθερή άσκηση των δικαιωμάτων των προσώπων που συμμετέχουν στον δημόσιο διάλογο και η ενημέρωση του κοινωνικού συνόλου για θέματα δημοσίου συμφέροντος.
Προκειμένου να παρέχεται μεγαλύτερη προστασία, συμπεριλαμβάνονται στο πεδίο εφαρμογής της νέας νομοθεσίας και υποθέσεις που δεν έχουν αποκλειστικά διασυνοριακό χαρακτήρα, γεγονός που προσφέρει μεγαλύτερη προστασία στα θιγόμενα πρόσωπα σε σχέση με τις διατάξεις της Οδηγίας. Με τον τρόπο αυτό, η πλειονότητα των υποθέσεων που εκδικάζονται από τα εθνικά δικαστήρια θα καλύπτεται από τη νέα νομοθεσία.
Κεντρικά σημεία του νομοσχεδίου αποτελούν:
– ο καθορισμός της έννοιας των καταχρηστικών αγωγών σε συνάφεια με την Οδηγία 2024/1069 και με τη Σύσταση του Συμβουλίου της Ευρώπης της 5ης Απριλίου 2025 για την αντιμετώπιση των αγωγών SLAPP και κυρίως όσον αφορά τις ενδείξεις που οδηγούν στην αναγνώριση μίας αγωγής ως καταχρηστικής.
– η πρόβλεψη ειδικού δικονομικού μηχανισμού για την απόρριψη αγωγών ως προδήλως αβάσιμων ή απαράδεκτων σε πρώιμο δικονομικό στάδιο, αποτρέποντας την εκμετάλλευση της ανισορροπίας ισχύος μεταξύ των διαδίκων, ενώ παράλληλα ο καθορισμός σύντομων προθεσμιών αποτρέπει πολυετείς και δαπανηρές δικαστικές διαμάχες. Σε αυτή την περίπτωση το βάρος απόδειξης για το παραδεκτό ή βάσιμο της αγωγής φέρει ο ενάγων.
– η χορήγηση της δυνατότητας του εναγόμενου να αιτηθεί την απόρριψη μιας αγωγής ως καταχρηστικής και η καθιέρωση της υποχρέωσης του δικαστή να προβαίνει στην εκδίκαση αιτημάτων προσωρινής δικαστικής προστασίας μόνο κατόπιν κλήτευσης του καθ’ ου, εφόσον υπάρχουν ενδείξεις ότι η αίτηση εντάσσεται στο πλαίσιο αγωγής SLAPP.
– σε περίπτωση απόρριψης αγωγής ως καταχρηστικής ο ενάγων υποχρεούται να καταβάλει το σύνολο των δικαστικών εξόδων και του κόστους νομικής εκπροσώπησης, αποκλείοντας την εφαρμογή του συμψηφισμού εξόδων, ενώ ταυτόχρονα προβλέπεται η δυνατότητα επιβολής χρηματικών ποινών και της διατάξεως για δημοσίευση της απόφασης στον τύπο με δαπάνη του ηττηθέντος ενάγοντος.
– η θέσπιση ειδικής δωσιδικίας για την αποζημίωση για τη ζημία και τα έξοδα που προέκυψαν από αγωγές SLAPP καθώς και η δυνατότητα άρνησης αναγνώρισης και εκτέλεσης αλλοδαπών δικαστικών αποφάσεων που κρίνονται ως καταχρηστικές.
– η παροχή πληροφοριών στα ενδιαφερόμενα πρόσωπα σχετικά με τα διαθέσιμα μέσα έννομης προστασίας και άλλα υποστηρικτικά μέτρα.
– η συστηματική συλλογή σχετικών στατιστικών στοιχείων.
Το σχέδιο νόμου θα αναρτηθεί τις επόμενες ημέρες σε δημόσια διαβούλευση. Με την ψήφιση του η χώρα μας αποκτά μία από τις πλέον αποτελεσματικές νομοθεσίες σε ευρωπαϊκό επίπεδο για την προάσπιση της ελευθεροτυπίας, της ελευθερίας του λόγου και για την αντιμετώπιση των καταχρηστικών αγωγών.
ΙΩΑΝΝΗΣ ΜΠΟΥΓΑΣ
ΥΦΥΠΟΥΡΓΟΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ
Δημοσίευση Σχολίου