Αυξάνονται κατά 100% τα πρόστιμα για ακαθάριστα οικόπεδα από το 2026, όπως προβλέπεται στο σχέδιο νόμου «Ενεργή Μάχη» του υπουργείου Κλιματικής Κρίσης & Πολιτικής Προστασίας, του τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση.
Συγκεκριμένα το πρόστιμο από 0,50 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο για μη καθαρισμένο οικόπεδο που ισχύει σήμερα, μετά την ψήφιση του νομοσχέδιου προβλέπεται να γίνει 1 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο. Το ελάχιστο ύψους του προστίμου παραμένει στα 200 ευρώ, ωστόσο πρόκειται για μια σημαντική αύξηση ειδικά για ιδιοκτήτες μεγάλων οικοπέδων.
Τα παραπάνω προβλέπονται στο άρθρο 38 του νομοσχέδιου. Επίσης τόσο στο άρθρο 38, όσο και στο άρθρο 39 εισάγονται και άλλες αλλαγές που αγγίζουν τόσο το θεσμικό πλαίσιο των ακαθάριστων οικοπέδων όσο και τον ρόλο των εμπλεκόμενων φορέων. Εκτός από τις αρμοδιότητες των δήμων για τον καθαρισμό και τον έλεγχο των οικοπέδων εισάγεται και η πιο ενεργή συμμετοχή της Πυροσβεστικής στους ελέγχους. Μάλιστα οι έλεγχοι και οι κυρώσεις, όπως περιγράφεται και στο δύο συγκεκριμένα άρθρα αναμένεται να εφαρμοστούν με πιο συστηματικό και αυστηρά ελεγχόμενο τρόπο.
Στο πρακτικό σκέλος του 2026, εφόσον οι νομοθετικές ρυθμίσεις ψηφιστούν ο καθαρισμός και η υποχρεωτική υποβολή υπεύθυνης δήλωσης στο Εθνικό Μητρώο οριοθετείται από 1η Απριλίου έως 31η Μαΐου κάθε έτους, με πρόβλεψη ότι μπορεί να δοθεί παράταση ανάλογα με τις καιρικές συνθήκες.
Παράλληλα οι Δήμοι διατηρούν τον ρόλο της ενημέρωσης των υπόχρεων, των δειγματοληπτικών ελέγχων από 1η Ιουνίου μέχρι 31η Οκτωβρίου και όπου χρειάζεται των αυτεπάγγελτων καθαρισμών. Σε περίπτωση παράλειψης καθαρισμού, οι δήμοι θα καθαρίζουν αυτεπάγγελτα και θα χρεώνουν το κόστος στον ιδιοκτήτη.
Ωστόσο η Πυροσβεστική αποκτά πιο σαφώς προσδιορισμένη αρμοδιότητα ελέγχου συμμόρφωσης, ειδικά μετά από καταγγελίες και σε περιοχές αυξημένου κινδύνου, ενώ προβλέπεται και «παράλληλη» δυνατότητα επιβολής προστίμων (ανάλογα με το ποιος διαπιστώνει την παράβαση).
Τα έσοδα από τα πρόστιμα που επιβάλλονται από τις υπηρεσίες του Πυροσβεστικού Σώματος αποδίδονται σε ποσοστό πέντε τοις εκατό (5%) στον Ειδικό Λογαριασμό του Τομέα Πρόνοιας Υπαλλήλων του Π.Σ. του Ταμείου Πρόνοιας Απασχολουμένων στα Σώματα Ασφαλείας.
Ταυτόχρονα διατηρούνται τα πρόστιμα, από το προηγούμενο νομοθετικό πλαίσιο, και σε περίπτωση μη υποβολής δήλωσης καθαρισμού στο Εθνικό Μητρώο, τα οποία για τον ιδιοκτήτη ανέρχεται στα 1.000 ευρώ, ενώ όσοι δηλώσουν ψευδώς ότι συμμορφώθηκαν κινδυνεύουν με φυλάκιση έως 2 έτη και πρόστιμο έως 54.000 ευρώ.
Ειδικότερα στο νομοσχέδιο «Ενεργή Μάχη» αναφέρεται:
Άρθρο 38
Υποχρεώσεις καθαρισμού οικοπέδων και λοιπών ακάλυπτων χώρων – Διαδικασία ελέγχων και επιβολής κυρώσεων – Προσθήκη άρθρου 53ΙΔ στον ν. 4662/2020
Στον ν. 4662/2020 (Α’ 27) προστίθεται άρθρο 53ΙΔ ως εξής:
«Άρθρο 53ΙΔ
Υποχρεώσεις καθαρισμού οικοπέδων και λοιπών ακάλυπτων χώρων – Όργανα, διαδικασία ελέγχων και επιβολής κυρώσεων
1. Οι ιδιοκτήτες, νομείς, επικαρπωτές, μισθωτές και υπομισθωτές μεριμνούν από την 1η Απριλίου έως την 31η Μαΐου κάθε έτους για την εκπλήρωση της υποχρέωσης καθαρισμού,
καθώς και για τη συντήρηση έως το τέλος της αντιπυρικής περιόδου, προς αποτροπή κινδύνου πρόκλησης πυρκαγιάς ή ταχείας επέκτασής της, σε οικοπεδικούς και λοιπούς
ακάλυπτους χώρους που βρίσκονται σε:
α) περιοχές εντός εγκεκριμένων ρυμοτομικών σχεδίων,
β) περιοχές εντός ορίων οικισμών χωρίς εγκεκριμένο ρυμοτομικό σχέδιο,
γ) εκτάσεις εντός ακτίνας εκατό (100) μέτρων από τα όρια των περ. α) και β), εφόσον δεν
υπάγονται στη δασική νομοθεσία, σύμφωνα με τον δασικό χάρτη της περιοχής,
δ) εκτός σχεδίου γήπεδα με κτίσμα, εφόσον δεν υπάγονται στη δασική νομοθεσία, σύμφωνα με τον δασικό χάρτη της περιοχής.
Υπόχρεοι κατά την έννοια του προηγούμενου εδαφίου είναι τα φυσικά ή νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου, καθώς και οι φορείς του δημόσιου τομέα, σύμφωνα με την περ. α) της
παρ. 1 του άρθρου 14 του ν. 4270/2014 (Α΄ 143).
2. Οι δήμοι:
α) μεριμνούν, έως την 31η Μαΐου κάθε έτους, με κάθε πρόσφορο μέσο, για την ενημέρωση των υπόχρεων αναφορικά με το περιεχόμενο και τη διαδικασία τήρησης των υποχρεώσεων
καθαρισμού,
β) διενεργούν δειγματοληπτικούς ελέγχους από την 1η Ιουνίου και έως την 31η Οκτωβρίου, και, σε περίπτωση μη τήρησης της υποχρέωσης καθαρισμού, προβαίνουν στις ενέργειες της παρ. 4.
3. Οι υπηρεσίες του Πυροσβεστικού Σώματος επιλαμβάνονται, κατόπιν καταγγελιών που υποβάλλονται κατά το χρονικό διάστημα της περ. β) της παρ. 2, και διενεργούν ελέγχους. Σε περίπτωση μη τήρησης της υποχρέωσης καθαρισμού, επιβάλλουν το πρόστιμο της παρ. 4 και ενημερώνουν τον οικείο δήμο για την ενέργεια αυτεπάγγελτου καθαρισμού.
4. Οι αρμόδιες αρχές, δήμοι και Π.Σ. επιβάλλουν για την παράβαση της υποχρέωσης καθαρισμού πρόστιμο ενός (1) ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, με ελάχιστο ποσό τα διακόσια (200) ευρώ.
Ο ενδιαφερόμενος δύναται να υποβάλει ένσταση εντός αποκλειστικής προθεσμίας δέκα (10) ημερών, ενώπιον του οργάνου που εξέδωσε την πράξη επιβολής προστίμου. Ειδικά για πρόστιμα που επιβάλλονται από το Π.Σ. η ένσταση δύναται να υποβάλλεται, και μέσω της ηλεκτρονικής υπηρεσίας για την υποβολή ενστάσεων επί πράξεων βεβαίωσης παράβασης αρμοδιότητας του Π.Σ., σύμφωνα με την υπό στοιχεία 43810 ΕΞ 2025/22.12.2025 κοινή απόφαση των Υπουργών Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας «Ηλεκτρονική υπηρεσία για την υποβολή ένστασης επί πράξεων βεβαίωσης παράβασης αρμοδιότητας του Πυροσβεστικού Σώματος Ελλάδας» (Β΄ 6999).
Αν η ένσταση δεν γίνει δεκτή, ο δήμος προβαίνει σε αυτεπάγγελτο καθαρισμό εντός πέντε (5) ημερών. Ειδικά στους περιφραγμένους ή επαρκώς περιτοιχισμένους χώρους, ο δήμος,
πριν από τον αυτεπάγγελτο καθαρισμό, αιτείται από την κατά τόπον αρμόδια πυροσβεστική υπηρεσία τη διενέργεια αυτοψίας για τη διαπίστωση συνδρομής υψηλού
κινδύνου πρόκλησης ή ταχείας επέκτασης πυρκαγιάς. Σε περίπτωση που ο κίνδυνος αυτός διαπιστωθεί, ο δήμος προβαίνει σε αυτεπάγγελτο καθαρισμό των χώρων του δευτέρου
εδάφιου προς άρση του κινδύνου. Σε επείγουσες περιπτώσεις άμεσου και ιδιαίτερα υψηλού κινδύνου πρόκλησης ή επέκτασης πυρκαγιάς, ο οποίος διαπιστώνεται με σχετικό
έγγραφο της οικείας πυροσβεστικής υπηρεσίας, επιτρέπεται, κατά παρέκκλιση της διαδικασίας του τετάρτου εδαφίου, ο επείγων αυτεπάγγελτος καθαρισμός για την άμεση άρση του κινδύνου.
5. Το πρόστιμο και η δαπάνη σε περίπτωση καθαρισμού και απομάκρυνσης των υλικών από τον δήμο λόγω μη συμμόρφωσης, καταλογίζονται εξ ολοκλήρου στον υπόχρεο, αποτελούν
έσοδα του δήμου και εισπράττονται σύμφωνα με τον Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων (ν. 4978/2022, Α’ 190). Τα έσοδα από τα πρόστιμα που επιβάλλονται από τις υπηρεσίες του Π.Σ. αποδίδονται σε ποσοστό πέντε τοις εκατό (5%) στον Ειδικό Λογαριασμό του Τομέα Πρόνοιας Υπαλλήλων του Π.Σ. του Ταμείου Πρόνοιας Απασχολουμένων στα Σώματα Ασφαλείας.
6. Αν δεν εντοπιστούν στοιχεία του υπόχρεου, ακολουθείται η διαδικασία του τέταρτου, πέμπτου και έκτου εδαφίου της παρ. 4, εξαιρουμένης της επιβολής προστίμου.
7. Με την παρούσα δεν θίγεται το από 13/22.4.1929 π.δ. (Α΄ 153), περί επικίνδυνων οικοδομών.
8. Με απόφαση του Υπουργού Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας δύναται να παρατείνεται η προθεσμία της παρ. 1, κατόπιν γνώμης της Επιτροπής Εκτίμησης Κινδύνου από την εκδήλωση καιρικών φαινομένων και πάσης φύσεως κινδύνων πολιτικής προστασίας.».
Άρθρο 39
Αρμοδιότητες Δήμων ως προς την υποχρέωση καθαρισμού οικοπέδων και λοιπών ακάλυπτων χώρων – Αντικατάσταση υποπερ. 26 περ. β) παρ. Ι άρθρου 75 Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων Η υποπερ. 26 της περ. β) της παρ. Ι του άρθρου 75 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων (ν. 3463/2006, Α’ 114), περί αρμοδιοτήτων των δήμων στον τομέα του περιβάλλοντος, αντικαθίσταται ως εξής:
«26. Οι Δήμοι ασκούν τις αρμοδιότητες ενημέρωσης των υπόχρεων καθαρισμού οικοπέδων και λοιπών ακάλυπτων χώρων, διενέργειας ελέγχων, επιβολής διοικητικών κυρώσεων και
αυτεπάγγελτου καθαρισμού οικοπεδικών και λοιπών ακάλυπτων χώρων, σύμφωνα με τους όρους, τις προϋποθέσεις και τις διαδικασίες που καθορίζονται στα άρθρα 53Α και 53ΙΔ του ν. 4662/2020 (Α΄ 27).».
Δημοσίευση Σχολίου